¿Todo en silencio? La memoria y la historiografía de la Primera Guerra Mundial en Polonia

Autores/as

Resumen

Las diferencias entre las culturas de la memoria de Europa Oriental y Occidental proceden en parte del sorprendente desequilibrio entre ellas respecto al desarrollo de la guerra y a sus efectos.  Aunque, por supuesto, la memoria colectiva y la historiografía no son lo mismo, existe una conexión entre ellas. La debilidad de la memoria en Europa Oriental es al mismo tiempo causa y efecto de una persistente negligencia  por parte de los historiadores nativos. El presente estudio examina las conexiones entre memoria colectiva e historiografía en Europa Centrooriental.
Una de las principales características de la guerra de maniobras en los frentes Oriental y de los Balcanes, que en esto difirieron mucho del frente Occidental, fue la constante vecindad de lo civil y lo militar. Al contrario que en la guerra de trincheras, mucho más regular, los soldados del Este se encontraron a diario con sus compatriotas civiles y con la población de países enemigos. Algunas de esas formas de contacto entre militares y civiles ofrecen los campos de investigación más prometedores sobre la Primera Guerra Mundial en Europa Oriental: la ocupación (de Polonia, Lituania, Letonia, Estonia, Bielorrusia, Ucrania, Serbia y Rumanía), las migraciones voluntarias y forzosas, así como el fenómeno de la violencia, inseparable de los dos anteriores.  Para el autor, la repercusión de la Primera Guerra Mundial a largo plazo depende de su situación, dentro o fuera de las narrativas históricas nacionales dominantes.

Palabras clave

Europa centrooriental, Balcanes, memoria colectiva, Primera Guerra Mundial, migraciones forzosas, violencia

Citas

ARONSON, Theo, Zwaśnieni monarchowie. Triumf i tragedia europejskich monarchii w latach 1910-1918 (transl. Aleksander GLONDYS), Kraków, Wydawnictwo Literackie, 2014.

Baron, Nick and GATRELL, Peter (eds.), Homelands: War, Population and Statehood in Eastern Europe and Russia, 1918-1924, London, Anthem Press, 2004.

BLOBAUM, Robert, “Warsaw’s Forgotten War”, in Remembrance and Solidarity. Studies in 20th Century European History, issue 2, March 2014.

BORODZIEJ, Włodzimierz, and GÓRNY, Maciej, Nasza wojna, vol. I, Imperia 1912-1916, Warsaw, WAB, 2014.

CHWALBA, Andrzej, Samobójstwo Europy. Wielka Wojna 1914-1918, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 2014.

GATRELL, Peter, A Whole Empire Walking: Refugees in Russia during World War I, Bloomington, Indiana University Press, 2000 & 2005.

GÓRNY, Maciej, Wielka Wojna profesorów. Nauki o człowieku (1912-1923), Warsaw, Instytut Historii PAN, 2014.

HART, Peter, I wojna światowa. Historia Militarna (transl. Jan SZKUDLIŃSKI), Warsaw, Rebis, 2014.

International Encyclopedia of the First World War, <www.1914-1918-online.net>.

JALONEN, Jussi; KLAUS, Richter, and SZLANTA, Piotr, “Commemoration, Cult of the Fallen (East Central Europe)”, in 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War, ed. by Ute DANIEL, et alii, issued by Freie Universität Berlin, Berlin 2014-10-08. DOI: 10.15463/ie1418.10441 Last modified: 2014-10-05.)

Jan M. PISKORSKI, Wygnańcy. Przesiedlenia i uchodźcy w dwudziestowiecznej Europie, Warsaw, Państwowy Instytut Wydawniczy, 2010;

JARZĄBEK, Marcin, “Górnoślązacy żołnierze I wojny światowej. Rekonesans badawczy”, in LINEK, Bernard; ROSENBAUM, Sebastian, and STRUVE, Kai (eds.), Koniec starego świata – początek nowego. Społeczeństwo Górnego Śląska wobec pierwszej wojny światowej (1914–1918). Źródła i metody, conference papers, Opole 2013.

JULIEN, Elise; DALISSON, Rémi; COHEN, Aaron; VAN YPERSELE, Laurence; FEHLEMANN, Silke, and JALLAND, PatriciaBerlin-based 1914-1918.online encyclopedia (<http://encyclopedia.1914-1918-online.net>).

KACZMAREK, Ryszard, Polacy w armii kajzera, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 2014.

KARGOL, Tomasz, Odbudowa Galicji ze zniszczeń wojennych w latach 1914-1918, Kraków, Towarzystwo Wydawnicze ‘Historia Iagellonica’, 2012.

KORZENIOWSKI, Mariusz; MĄDZIK, Marek, and TARASIUK, Dariusz, Tułaczy los. Uchodźcy polscy w imperium rosyjskim w latach pierwszej wojny światowej, Lublin, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007.

KRAMER, Alan, & HORNE, John, German Atrocities, 1914: A History of Denial, New Haven, Yale University Press, 2001.

KRAMER, Alan, Dynamic of Destruction: Culture and Mass Killing in the First World War, Oxford, Oxford University Press, 2007;

LEIN, Richard, Pflichterfüllung oder Hochverrat? Die tschechischen Soldaten Österreichs-Ungarns im Ersten Weltkrieg, Viena, LIT-Verlag, 2011.

LEONHARD, Jörn, Die Büchse der Pandora. Geschichte des Ersten Weltkriegs, Munich, C. H. Beck, 2014.

LIULEVICIUS, Vejas Gabriel, War Land on the Eastern Front: Culture, National Identity and German Occupation in World War I, Cambridge – New York, Cambridge University Press, 2000.

LOHR, Eric, “The Russian Army and the Jews: Mass Deportations, Hostages, and Violence during World War I”, in The Russian Review, 60-3 (2001).

LOHR, Eric, Nationalizing the Russian Empire: The Campaign Against Enemy Aliens during World War I, Cambridge, Cambridge University Press, 2003.

MĄDZIK, Marek, Polskie Towarzystwo Pomocy Ofiarom Wojny w Rosji w latach I wojny światowej, Lublin, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej 2011.

MAKAR, Yuriy I., Vid deportatsii do deportatsii. Suspilno-polytychne zhyttya (1915-1947), doslizhennya, spohady, dokumenty, vol. 1-3, Chernivci, Bukrek and ChNu, 2011.

MAYERHOFER, Lisa, Zwischen Freund und Feind – deutsche Besatzung in Rumänien 1916-1918, Munich, Martin Meidenbauer, 2010.

MĘDRZECKI, Włodzimierz, Niemiecka interwencja militarna na Ukrainie w 1918 roku, Warsaw, DiG, 2000.

PAJĄK, Jerzy Z., O rząd i armię: Centralny Komitet Narodowy (1915-1917), Kielce, Akademii Świętokrzyskiej, 2003.

PAJĄK, Jerzy Z., Od autonomii do niepodległości. Kształtowanie się postaw politycznych i narodowych społeczeństwa Galicji w warunkach Wielkiej Wojny 1914-1918, Kielce, Wydawn. Uniwersytetu Jana Kochanowskiego, 2012

PAJEWSKI, Janusz, Pierwsza wojna światowa, Warsaw, PWN, 1991.

PAŁOSZ, Jerzy, “The Military Cemetery as a Form of the Cult of the Fallen Soldier: The History of the Idea and Its Destruction on the Example of Austro-Hungarian Cemeteries in ‘Russian Poland’”, in Remembrance and Solidarity. Studies in the 20th Century European History, 2/March 2014.

PAWLICZEK, Aleksandra, “Memory in the Digital Age: First World War and Its Representation on the Web”, in Remembrance and Solidarity. Studies in the 20th Century European History, 2/March 2014.

PISKORSKI, Jan M., Die Verjagten. Flucht und Vertreibung in Europa des 20. Jahrhunderts (transl. Peter Oliver LOEW), Munich, Siedler, 2013.

POLSAKIEWICZ, Marta, “Spezifika deutscher Besatzungspolitik in Warschau 1914-1916”, in Zeitschrift für Ostmitteleuropa-Forschung, 58 (2009).

PRUSIN, Alexander V., Nationalizing a Borderland: War, Ethnicity, and Anti-Jewish Violence in East Galicia, 1914-1920, Tuscaloosa, University of Alabama Press, 2005.

PRZENIOSŁO, Marek, “Postawy chłopów Królestwa Polskiego wobec okupanta niemieckiego i austriackiego (1914-1918)”, in GRINBERG, Daniel; SNOPKO, Jan, and ZACHIEWICZ, Grzegorz (eds.), Lata Wielkiej Wojny. Dojrzewanie do niepodległości 1914-1918, Białystok, Wydawn. Uniwersytetu w Białymstoku, 2007.

PRZENIOSŁO, Marek, Chłopi Królestwa Polskiego w latach 1914-1918, Kielce, Wydawn. AkademiiŚwiętokrzyskiej, 2003

PRZERWA-TETMAJER, Kazimierz, Tradycja żolnierza polskiego, Warsaw, Wydaw. Red. ‘Żołnierza Polskiego’, 1920.

ROZENBLIT, Marsha L., Reconstructing a National Identity: The Jews of Habsburg Austria during World War I, Oxford, Oxford Univserity Press, 2001.

SIERAKOWSKA, Katarzyna, “Kobiety-uchodźcy z ziem polskich w czasie I wojny światowej” in CHLEBOWSKA, Agnieszka, and SIERAKOWSKA, Katarzyna (eds.), Kobiety i procesy migracyjne Warsaw, Neriton, 2010.

SKRUKWA, Grzegorz ,Formacje wojskowe ukraińskiej rewolucji narodowej 1914-1921, Toruń, Adam Marszałek, 2008.

STEMPIN, Arkadiusz, Próbamoralnego podboju” Polski przez Cesarstwo Niemieckie w latach I wojny światowej, Warsaw, Neriton, 2013.

STRACHAN, Hew, “The First World War as a Global War”, in First World War Studies, 1 (2010), 1.

STRACHAN, Hew, The First World War, vol. I, To Arms, Oxford, Oxford University Press, 2001.

SZLANTA, Piotr, “Der Glaube an das bekannte Heute, der Glaube an das unsichere Morgen. Die Polen und der Beginn des Ersten Weltkriegs”, in Jahrbücher für Gesichte Osteuropas, 3(2013).

SZLANTA, Piotr, “Unter dem sinkenden Stern der Habsburger. Die Fronterfahrung polnischer k. u. k. Soldaten”, in BACHINGER, Bernhard, and DORNIK, Wolfram (eds.), Jenseits des Schützengrabens. Der erste Weltkrieg im Osten: Erfahrung - Wahrnehmung - Kontext, Innsbruck, Studien Verlag, 2013.

THER Philipp, Ciemna strona państw narodowych. Czystki etniczne w nowoczesnej Europie (transl. Tomasz GABIŚ), Poznań, Wydawnictwo Poznańskie, 2012.

THER, Philipp, Die dunkle Seite der Nationalstaaten. ‚Ethnische Säuberungen‘ im modernen Europa, Göttingen, Vandenhoeck & Ruprecht, 2011;

TOMASZEWSKI, Jerzy, “Lwów, 22 listopada 1918”, in Przegląd Historyczny, LXXV-2 (1984), 2.

TOMASZEWSKI, Jerzy, “Pinsk. Saturday 5 April 1919”, in Polin. Studies in Polish Jewry, 1 (1986).

TUCHMAN, Barbara W., Sierpniowe salwy (transl. Maria & Andrzej MICHEJDA), Warsaw, WAB, 2014.

TUCHMAN, Barbara W., Wyniosła wieża (transl. Janina ZAWADZKA), Warsaw, WAB, 2014.

WILSON, Ross J., Cultural Heritage of the Great War, Farnham, Ashgate, 2013.     

WINTER, Jay (ed.), The Cambridge History of the Great War, vol. 1-3, Cambridge, Cambridge University Press, 2014.

WINTER, Jay, & PROST, Antoine, The Great War in History: Debates and Controversies, 1914 to the Present, New York, Cambridge University Press, 2005.

WRÓBEL, Piotr J., “Anti-Jewish Violence in Central and Eastern Europe”, in BÖHLER, Jochen; BORODZIEJ, Włodzimierz, and VON PUTTKAME Joachim (eds.), Legacies of Violence: Eastern Europe’s First World War, Munich, Oldenbourg Verlag, 2014.

WRÓBEL, Piotr J., “Foreshadowing the Holocaust: The Wars of 1914-1921”, in BÖHLER, Jochen; BORODZIEJ, Włodzimierz, and VON PUTTKAME Joachim (eds.), Legacies of Violence: Eastern Europe’s First World War, Munich, Oldenbourg Verlag, 2014.

WRÓBEL, Piotr J., “The Kaddish Years. Anti-Jewish Violence in East Central Europe, 1918-1921”, in Jahrbuch des Simon-Dubnow-Instituts, 4 (2005).

ZIELIŃSKI, K., “The anti-semitic riots on the territories of the Kingdom of Poland at the beginning of independence”, in Studia Żydowskie, 3-3 (2013)

ZIELIŃSKI, K., Stosunki polsko-żydowskie na ziemiach Królestwa Polskiego w czasie pierwszej wojny światowej, Lublin, Wydawn. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2005.

ZIELIŃSKI, Konrad, “Population Displacement and Citizenship in Poland, 1918-24” in Homelands: War, Population and Statehood in Eastern Europe and Russia, 1918-1924, London, Anthem Press, 2004.

Biografía del autor/a

Maciej Maria Górny, Instytut Historii PAN im. Tadeusza Manteuffla, Varsovia; Deutsches Historisches Institut, Varsovia

Profesor ayudante en el IH PAN

Publicado

31-12-2014

Descargas

Los datos de descargas todavía no están disponibles.