Joves enfrontant el repte de llegir i interpretar un món digital
Resum
L’educació per una ciutadania crítica ha de considerar el context global i digital en què vivim. Els mitjans digitals y els processos globals repercuteixen decisivament en la vida diària de la ciutadania. Tanmateix, els programes d’alfabetització digital rarament van més enllà de l’ensenyament d’habilitats tecnològiques. De manera similar, les aproximacions a la formació del pensament crític se centren en el desenvolupament d’habilitats cognitives, ometent el pes dels valors i les emocions en la presa de decisions de la ciutadania. Aquesta investigació analitza les narracions i reflexions d’estudiants d’educació secundària espanyols sobre dues publicacions a Twitter que presenten informació esbiaixada per promoure actituds no democràtiques. Els resultats mostren que la majoria dels estudiants estan lluny de ser crítics amb la informació que llegeixen a internet, i fàcilment cauen en la defensa de discursos no democràtics.
Paraules clau
Discursos no democràtics, Literacitat crítica digital, Pensament crític, Valors democràticsReferències
Andreotti, V. (2006). Soft versus critical global citizenship education. Policy & Practice-A Devel-opment, 3, 40-51.
Arroyo, A. Ballbé, M., Canals, R., García-Ruíz, C.R., López, M., Oller. M., & Santisteban, A. (2018). El discurso del odio: una investigación en la formación inicial. In E. López-Torres, C. R. García-Ruíz & M. Sánchez-Agustí (Eds.), Buscando formas enseñar: investigar para innovar en didáctica de las ciencias sociales (pp. 413-424). Universidad de Valladol-id/AUPDCS.
Biesta, G. J. J. (2011). From teaching citizenship to learning democracy. In G. J. J Biesta (Ed.), Learning democracy in school and society. Education, lifelong learning, and the politics of citizenship (pp. 5-16). Sense Publishers.
Blikstad-Balas, M. (2015). “You get what you need”: A study of students’ attitudes towards using Wikipedia when doing school assignments. Scandinavian Journal of Educational Research, 60(6), 1-15. https://doi.org/10.1080/00313831.2015.1066428
Boisvert, J. (2004). La formación del pensamiento crítico. Fondo de Cultura Económica.
Castellví, J. (2019). Literacitat crítica digital en els estudis socials. Estudis de cas en educació primària [PhD thesis]. Universitat Autònoma de Barcelona.
Castellví, J., Díez, M. C., Gil, F., González-Valencia, G., Jiménez, M. D., Tosar, B., Dunia, E., Yuste, M., & Santisteban, A. (2018). Ante la mentira: educación en literacidad crítica y ac-ción social. In M.A. Jara, G. Funes, F. Ertola, & M.C. Nin (Eds.), Los aportes de la didác-tica de las ciencias sociales, de la história y de la geografía a la formación de la ciudada-nía de los contextos iberoamericanos (pp. 645-653). Universidad Nacional del Comahue.
Castellví, J., Massip, M., & Pagès, J. (2019). Emociones y pensamiento crítico en la era digital: un estudio con alumnado de formación inicial. Revista de Investigación en Didáctica de las Ciencias Sociales, 5, 23-41.
Das, R., & Pavlícková, T. (2014). Is there an author behind this text? A literary aesthetic driven approach to interactive media. New Media & Society, 16(3), 381-397. https://doi.org/10.1177/1461444813481296
Davies, I. (2006). Global citizenship: abstraction or framework for action? Educational Review, 58(1), 5-25. https://doi.org/10.1080/00131910500352523
De Los Ríos, C. V. (2018). Bilingual vine making: Problematizing oppressive discourses in a sec-ondary Chicanx/Latinx studies course. Learning, Media and Technology, 43(4), 359-373. https://doi.org/10.1080/17439884.2018.1498350
Debord, G. (2015). La sociedad del espectáculo. Pre-Textos.
Delli Carpini, M. X. (2009). The psichology of civic learning. In E. Borgida, C.M Federico & J.L. Sullivan (Eds.), The politcal psichology of democratic citizenship (pp. 23-51). Oxford Uni-versity Press.
Eco, U. (1998). Cinco escritos morales. Lumen.
Estellés, M., & Fischman, G. (2020). Who needs global citizenship education? A review of the liter-ature on teacher education. Journal of Teacher Education, 72(2) 1-14. https://doi.org/10.1177/0022487120920254
Freire, P. & Macedo, D. (2004). Literacy: Reading the word and the world. London: Routledge.
García-Ruiz, C. R., & Zorrilla, J. L. (2019). Educar para la ciudadanía frente a discursos de odio desde la prensa digital. Una experiencia en formación inicial del profesorado de educación secundaria. In M. J. Hortas, A. Dias, & N. de Alba (Eds.), Enseñar y aprender didáctica de las ciencias sociales: la formación del profesorado desde una perspectiva sociocrítica (pp. 659-666). AUPDCS – ESE/PL.
Golden, N.A. (2018). Critical digital literacies across scales and beneath the screen. Educational Media International, 54(4), 373-387. https://doi.org/10.1080/09523987.2017.1391523
González-Valencia, G., Ballbé, M., & Ortega-Sánchez, D. (2020). Global citizenship and analysis of social facts: Results of a study with pre-service teachers. Social Sciences, 9(5), 65. https://doi.org/10.3390/socsci9050065
Gray, W. S. (1960). The major aspects of reading. In J. Robinson (Ed.), Sequential development of reading abilities (pp. 8–24). Chicago University Press.
Havas Group (2011). Millenials: The challenger generation. Prosumer Report, 11. https://www.yumpu.com/en/document/read/13340608/millennials-the-challenger-generation-prosumer-reports
Hutchinson, L., & Novotny, M. (2018). Teaching a critical digital literacy of wearables: A feminist surveillance as care pedagogy. Computers and Composition, 50, 105-120.
Izquierdo, A. (2019). Contrarelats de l’odi a l’ensenyament i l’aprenentatge de les ciències socials. Una recerca interpretativa i crítica a l’Educació Secundària [PhD thesis]. Universitat Autònoma de Barcelona.
Kahne, J., Hodgin, E., & Eidman-Aadahl, E. (2016). Redesigning Civic Education for the Digital Age: Participatory Politics and the Pursuit of Democratic Engagement. Theory & Research in Social Education, 44(1), 1-35. https://doi.org/10.1080/00933104.2015.1132646
Kellner, D. (2005). Media spectacle and the crisis of democracy. Terrorism, war & election battles. Paradigm Publishers.
Kennedy, K. J. (2019). Civic and citizenship education in volatile times. Preparing students for citizenship in the 21st century. Springer.
Kennedy, K. J., Kuang, X., & Chow, J. K. F. (2013). Exploring Asian students’ citizenship values and their relationship to civic knowledge and school participation. Educational Psychology: An International Journal of Experimental Educational Psychology, 33(3), 240-261. https://doi.org/10.1080/01443410.2013.775003
Luke, A. (2020). Regrounding critical literacy. In D. E. Alvermann, N. J. Unrau, M. Sailors, & R. B. Ruddell (Eds.), Theoretical models and processes of literacy (pp. 349-362). Routledge.
Massip, M., Castellví, J., & González-Valencia, G. A. (2019). Entre la emoción y el pensamiento crítico: un estudio con profesorado de ciencias sociales en formación. In E. J. Díez & J.R Rodríguez (Eds.), Educación para el bien común. Hacia una práctica crítica, inclusiva y comprometida socialmente (pp. 535-543). Octaedro.
McNicol, S. (2016). Responding to concerns about online radicalization in the UK schools through a radicalization critical digital literacy approach. Computers in the Schools, 33(4), 227-238.
Oxley, L., & Morris, P. (2013). Global citizenship: A typology for distinguishing its multiple con-ceptions. British Journal of Educational Studies, 61(3), 301-325.
Ross, E. W. (2013). Spectacle, critical pedagogy and critical social studies education. In J. J. Díaz-Matarranz, A. Santisteban & A. Cascajero (Eds.), Medios de comunicación y pensamiento crítico. Nuevas formas de interacción social (pp. 19–43). Editorial Universidad de Alcalá.
San-Millán, N., & Mazzucchelli, P. C. (2016). De la reflexión a la acción. Relato de la experiencia RoadsMOOC, como viaje educomunicativo de transformación personal y social. Medite-rránea de Comunicación, 7(2), 81-97.
Santisteban, A., Díez-Bedmar, M. C., & Castellví, J. (2020). Critical digital literacy of future teachers in the Twitter age (La alfabetización crítica digital del futuro profesorado en tiem-pos de Twitter). Culture and Education, 32(2), 185-212. https://doi.org/10.1080/11356405.2020.1741875
Schulz, W., Ainley, J., Fraillon, J., Losito, B., & Agrusti, G. (2016). IEA international civic and citizenship education study 2016: Assessment framework. International Association for the Evaluation of Educational Achievement (IEA). https://doi.org/10.1007/978-3-319-39357-5
Shirky, C. (2011). The political power of social media: Technology, the public sphere, and political change. Council on Foreign Relations, 90(1), 28-41.
Sulzer, M. A. (2018). (Re)conceptualizing digital literacies before and after the election of Trump. English Teaching: Practice & Critique, 17(2), 58-71. https://doi.org/10.1108/ETPC-06-2017-0098
Tosar, B. (2017). Llegir la paraula i el món. Literacitat crítica en els estudis socials a l’educació primària [PhD thesis]. Universitat Autònoma de Barcelona.
Tosar, B. (2018). Literacidad crítica y enseñanza de las ciencias sociales en primaria: “Profe, las bolsas de plástico no son medusas”. Revista de Investigación en Didáctica de las Ciencias Sociales, 2, 4-19.
Turkle, S. (2015). Reclaiming conversation: The power of talk in a digital age. Penguin.
Vang, K.J. (2013). Ethics of Google’s knowledge graph: some considerations. Journal of Infor-mation, Communication and Ethics in Society, 11(4), 245 – 260.
Watt, D. (2019). Video production in elementary teacher education as a critical digital literacy prac-tice. Media and Communication, 7(2), 82-99.
Westheimer, J., & Kahne, J. (2004). What kind of citizen? The politics of educating for democracy. American Educational Research Journal, 41, 237–269. https://doi.org/10.3102/00028312041002237
Wineburg, S., McGrew, S., Breakstone, J., & Ortega, T. (2016). Evaluating information: The cor-nerstone of civic online reasoning. Stanford Digital Repository.
Yue, A., Nekmat, E., & Beta, A. R. (2019). Digital literacy through digital citizenship: Online civic participation and public opinion evaluation of youth minorities in Southeast Asia. Media and Comunication, 7(2), 100-114.
Publicades
Com citar
Descàrregues
Drets d'autor (c) 2021 Bellaterra: Journal of Teaching and Learning Language and Literature

Aquesta obra està sota una llicència internacional Creative Commons Reconeixement 4.0.