Invisibles i ciudadania global en la formació del professorat d’Educació Secundària

Autors/ores

Resum

L’objectiu d’aquest estudi va ser analitzar què pensa i com reflexiona el futur professorat d’Educació Secundària (n = 61) sobre problemes i conflictes socials controvertits, que afecten de manera local / global la vida de les persones, i que es pot apreciar en el temps, l’espai geogràfic, a través de les interrelacions socials, etc. La investigació va ser de caràcter mixt. La informació es va obtenir mitjançant un qüestionari que plantejava l’anàlisi d’un tema controvertit. L’anàlisi de la informació es va fer seguint els principis metodològics de l’anàlisi del contingut quantitatiu. Els resultats mostren que el futur professorat no arriba a un nivell crític de literacitat satisfactori, circumstància que subratlla la necessitat d'espais per a l'ensenyament i la discussió d’assumptes controvertits, amb abast global.

Paraules clau

Estudis socials, Temes controvertits, Perspectiva crítica, Formació de professorat, Globalització

Referències

Andreotti, V. (2006). Soft versus critical global citizenship education. Policy & Practice-A Develo-pment, 3, 40-51.

Bauman, Z. (2001). La Globalización: consecuencias humanas. Fondo de Cultura Económica.

Benejam, P. (2002). Las finalidades de la educación social. En P. Benejam & J. Pagès (Eds.), Ense-ñar y Aprender Ciencias Sociales, Geografía e Historia en la Educación Secundaria (pp. 33-52). Barcelona: Horsori.

Bruce, J., North, C., & FitzPatrick, J. (2019). Preservice teachers’ views of global citizenship and implications for global citizenship education. Globalisation, Societies and Education, 17(2), 161-176. https://doi.org/10.1080/14767724.2018.1558049

Castellví, J., Ballbé, M., & Pagès, J. (en prensa). La literacidad crítica digital en el grado de educa-ción primaria: un estudio con maestras y maestros en formación. En Repensar el currículum de Ciencias Sociales: prácticas educativas para una ciudadanía crítica. Universitat de Va-lència − AUPDCS.

Castellví, J., Massip, M., & Pagès, J. (2019). Emociones y pensamiento crítico en la era digital: un estudio con alumnado de formación inicial. Revista de investigación en Didáctica de las Ciencias Sociales, 5, 23-41.

Çolak, K., Kabapınar, Y., Öztürk, C., & Öztürk, C. (2019). Social Studies Courses Teachers’ Views on Global Citizenship and Global Citizenship Education. Ted Eğitim Ve Bilim, 44(197). http://doi.org/10.15390/EB.2019.7721

Cortina, A. (2003). Ciudadanos del mundo: hacia una teoría de la ciudadanía. Alianza.

Davies, I., Ho, L-C., Kiwan, D., Peck, C., Peterson, A., Sant, E., & Waghid, Y. (Eds.) (2018). The Palgrave handbook of global citizenship and education. Palgrave Macmillan.

Davies, L. (2006). Global citizenship: abstraction or framework for action? Educational Review, 58(1), 5-25. https://doi.org/10.1080/00131910500352523

Dunn, R. E. (2002). Growing good citizens with a world-centered curriculum. Educational Lea-dership, 60(2) 10-13.

Flick, U. (2012). Introducción a la investigación cualitativa. Morata.

García Canclini, N. (2001). La Globalización imaginada. Paidós.

George, S. & Wolf, M. (2002). La globalización liberal: a favor y en contra. Anagrama.

Giroux, H. (2013). La pedagogía crítica en tiempos oscuros. Praxis Educativa, XVII(2), 13-26.

González, G. (2010). La transición entre teoría y campo de investigación en la didáctica de las cien-cias sociales. En R. Ávila, P. Rivero & P. Domínguez (Eds.), Metodología de investigación en Didáctica de las Ciencias Sociales. (pp. 23-35). a + d arte digital, S. L

González, G. Castellví, J., & Massip, M. (2020). Heritage education and goblal citizenship educa-tion. En J. Cuenca & E. Delgado, E. (Eds.), Handbook of Research on Citizenship and Her-itage Education. (pp. 80-102). IGI Global.

González, G., Ballbé, M., & Ortega-Sánchez, D. (2020). Global Citizenship and Analysis of Social Facts: Results of a Study with Pre-Service Teachers. Social Sciences, 9, 65-84. https://doi.org/10.3390/socsci9050065

Goren, H., & Yemini, M. (2016). Global citizenship education in context: teacher perceptions at an international school and a local Israeli school. Compare: A Journal of Comparative and In-ternational Education, 46(5), 832-853. https://doi.org/10.1080/03057925.2015.1111752

Goren, H., & Yemini, M. (2017a). The global citizenship education gap: Teacher perceptions of the relationship between global citizenship education and students’ socio-economic status. Teaching and Teacher Education, 67, 9-22. https://doi.org/10.1016/J.TATE.2017.05.009

Goren, H., & Yemini, M. (2017b). Global citizenship education redefined – A systematic review of empirical studies on global citizenship education. International Journal of Educational Re-search, 82, 170-183. https://doi.org/10.1016/J.IJER.2017.02.004

Goren, H., Maxwell, C., & Yemini, M. (2019). Israeli teachers make sense of global citizenship education in a divided society-religion, marginalisation and economic globalisation. Com-parative Education, 55, 243-63.

Kerr, D. (1999). Citizenship education: an international comparison. Qualifications and Curriculum Authority.

Kim, Y. (2019). Global citizenship education in South Korea: ideologies, inequalities, and teacher voices. Globalisation, Societies and Education, 17(2), 177-193. https://doi.org/10.1080/14767724.2019.1642182

Kopish, M. (2016). Preparing globally competent teacher candidates through cross-cultural experi-ential learning. Journal of Social Studies Education Research, 7(2), 75-108.

Krippendorff, K. (1990). Metodología de análisis de contenido. Paidós.

Kymlicka, W., & Norman, W. (1994). Return of the citizen: A survey of recent work on citizenship theory. Ethics, 104(2), 352-381.

Larsen, M., & Searle, M. (2017). International service learning and critical global citizenship: A cross-case study of a Canadian teacher education alternative practicum. Teaching and Teacher Education, 63, 196-205. https://doi.org/10.1016/j.tate.2016.12.011

Leduc, R. (2013). Global citizenship instruction through active participation: What is being learned about global citizenship? The Educational Forum, 77(4), 394-406. https://doi.org/10.1080/00131725.2013.822038

Lilley, K., Barker, M., & Harris, N. (2017). The global citizen conceptualized. Journal of Studies in International Education, 21(1), 6-21. https://doi.org/10.1177/1028315316637354

O’Meara, J., Huber, T., & Sanmiguel, E. (2018). The role of teacher educators in developing and disseminating global citizenship education strategies in and beyond US learning environ-ments. Journal of Education for Teaching, 44(5), 556-573. https://doi.org/10.1080/02607476.2018.1516347

Ortega-Sánchez, D., & Pagès, J. (2017). Literacidad crítica, invisibilidad social y género en la for-mación del profesorado de Educación Primaria. REIDICS: Revista de investigación en Di-dáctica de las Ciencias Sociales, 1, 102-117.

Oxley, L., & Morris, P. (2013). Global citizenship: A typology for distinguishing its multiple con-ceptions. British Journal of Educational Studies, 61(3), 301-325.

Pagès, J., & Santisteban, A. (2011). Les qüestions socialment vives i l’ensenyament de les ciències socials. Universitat Autònoma de Barcelona.

Pagès, J., & Santisteban, A. (2014). Una mirada del pasado al futuro en la didáctica de las ciencias sociales. En J. Pagès, J. & A. Santisteban (Eds.), Una mirada al pasado y un proyecto de futuro. Investigación e innovación en didáctica de las ciencias sociales (pp. 17-39). Servi-cio de Publicaciones de la UAB − AUPDCS.

Real Decreto 1105/2014, de 26 de diciembre, por el que se establece el currículo básico de la Edu-cación Secundaria Obligatoria y del Bachillerato. Boletín Oficial del Estado, 3, de 3 de enero de 2015.

Rodrik, D. (2011). The globalization paradox: why global markets, states, and democracy can’t coexist. Oxford University Press.

Sant, E. & González, G. (2018). Global citizenship education in Latin America. In I. Davies, L. Ch. Ho, D. Kiwan, C.L. Peck, A. Peterson, E. Sant & Y. Waghid (Eds.), The Palgrave hand-book of global citizenship and education (pp. 67-82). Palgrave Macmillan.

Sant, E., Davies, I., & Santisteban, A. (2015). Citizenship and identity: the self-image of secondary school students in England and Catalonia. British Journal of Educational Studies, 64(2), 235-260. https://doi.org/10.1080/00071005.2015.1070789

Santisteban, A. (2019). La enseñanza de las ciencias sociales a partir de problemas sociales o temas controvertidos: estado de la cuestión y resultados de una investigación. El Futuro del Pasa-do, 10, 57-79. https://doi.org/10.14516/fdp.2019.010.001.002

Santisteban, A., y González-Valencia, G. (2013). Sociedad de la información, democracia y forma-ción del profesorado ¿qué lugar debe ocupar el pensamiento crítico? In J.J. Díaz, A. Santis-teban & A. Cascajero (Eds.), Medios de comunicación y pensamiento crítico: nuevas for-mas de interacción social (pp. 761-770). Editorial Universidad de Alcalá.

Shultz, L. (2007). Educating for global citizenship: Conflicting agendas and understandings. Alberta Journal of Educational Research, 53(3), 248-258.

Tarozzi, M. & Inguaggiato, C. (2018). Implementing global citizenship education in EU primary schools: The role of government ministries. International Journal of Development Educa-tion and Global Learning, 10(1), 21-38. https://doi.org/10.18546/IJDEGL.10.1.03

Tarozzi, M. & Inguaggiato, C. (Eds.) (2019). Teachers’ education in GCE: emerging issues in a comparative perspective. Università di Bologna.

Tarozzi, M. & Mallon, B. (2019). ‘Educating teachers towards global citizenship: A comparative study in four European countries’. London Review of Education, 17(2), 112–125. https://doi.org/10.18546/LRE.17.2.02

Torres, C. (2015). Global Citizenship and Global Universities. The Age of Global Interdependence and Cosmopolitanism, 50(3), 262-279.

Tully, J. (2014). On global citizenship: James Tully in dialogue. Bloomsbury.

UNESCO. (2015). Global citizenship education: topics and learning objectives. UNESCO.

Veugelers, W. (2010). The moral and the political in global citizenship: Appreciating differences in education. Globalisation, Societies and Education, 9(3-4), 473-485.

Westheimer, J., & Kahne, J. (2004). What kind of Citizen? The Politics of Educating for Democra-cy. American Educational Research Journal, 41(2), 237-269. https://doi.org/10.3102/00028312041002237

Yang, M., Kim, J., & Kim, K. (2017). A Study on Variables Related to Global Citizenship Teaching Efficacy of Secondary School Pre-service Teachers and In-service Teachers. Association of Global Studies Education, 9(3), 77–104. https://doi.org/10.19037/agse.9.3.03

Yemini, M. (2017). Internationalization and global citizenship: policy and practice in education. Palgrave Macmillan.

Yemini, M., Tibbitts, F., & Goren, H. (2019). Trends and caveats: Review of literature on global citizenship education in teacher training. Teaching and Teacher Education, 77, 77-89. https://doi.org/10.1016/J.TATE.2018.09.014

Zahabioun, S., Youssefy, A., Yarmohammadian, M. H., & Keshtiaray, N. (2013). Global Citizen-ship Education and itsiImplications for curriculum goals at the age of globalization. Interna-tional Education Studies, 6(1), 105-206.

Biografies de l'autor/a

Maria Ballbé Martínez, Universitat Autònoma de Barcelona

Professora de secundària i professora associada a la Facultat de Ciències de l’Educació de la Universitat Autònoma de Barcelona. És membre del Grup de Recerca en Didàctica de les Ciències Socials (GREDICS). Els seus interessos de recerca són l’ensenyament de les ciències socials, la renovació pedagògica i la formació inicial del professorat.

Gustavo González Valencia, Universitat Autònoma de Barcelona

Professor lector (Serra Húnter) a la Facultat de Ciències de l’Educació. Es membre del Grup de Recerca en Didàctica de les Ciències Socials (GREDICS). Els seus interessos de recerca són l’ensenyament de les ciències socials, la formació inicial del professorat i la metodologia de la investigació.

Delfín Ortega Sánchez, Universidad de Burgos

Professor titular de la Universitat de Burgos. Director del Grup de Recerca en Investigació en Didàctica de la Historia i de les Ciències Socials (DHISO). Els seus interessos de recerca són la perspectiva de gènere i de los problemes social a l’ensenyament de la historia i a la formació inicial del professorat.

Publicades

20-07-2021

Com citar

Ballbé Martínez, M., González Valencia, G., & Ortega Sánchez, D. (2021). Invisibles i ciudadania global en la formació del professorat d’Educació Secundària. Bellaterra: Journal of Teaching and Learning Language and Literature, 14(2), e910. https://doi.org/10.5565/rev/jtl3.910

Descàrregues

Les dades de descàrrega encara no estan disponibles.